To dzieje się z organizmem po energetyku. Serce reaguje szybciej, niż sądzisz
Szybkie postawienie na nogi, lepszy humor, ostrzejsza koncentracja… Tak działają energetyki, gdy sięga się po nie rzadko i z umiarem. Problem zaczyna się wtedy, gdy puszka staje się codziennym rytuałem — bo w tym momencie możesz być o krok od zaburzeń i chorób, które rozwijają się po cichu. W dalszej części dietetyk rozkłada napoje energetyczne na czynniki pierwsze: wyjaśnia, czym właściwie są i co naprawdę kryje się w składzie. Sprawdzisz też, co może wydarzyć się w organizmie już w ciągu 24–48 godzin po jednej porcji. A na końcu czeka lista skutków ubocznych tak długa, że zanim następnym razem sięgniesz po energetyka, zatrzymasz się na moment i zaczniesz się zastanawiać.
- Dlaczego energetyki są tak popularne?
- Co kryje skład napojów energetycznych?
- Co dzieje się po wypiciu energetyka?
- Skutki nadmiaru energetyków u młodych
- Jak ograniczyć picie energetyków
Dlaczego energetyki są tak popularne?
Wystarczy rozejrzeć się po sklepowych półkach, by zobaczyć, jak wielki jest wybór napojów energetycznych. Dziesiątki marek, mnóstwo wariantów smakowych i kolejne nowości pojawiające się co chwilę sprawiają, że łatwo po nie sięgnąć. To ważne również dlatego, że energetyki są dziś bardzo łatwo dostępne — także dla młodzieży.
W Polsce sięganie po napoje energetyczne stało się realnym problemem. Kuszą smakiem, dają szybkie „pobudzenie”, pomagają się skupić i potrafią chwilowo poprawić nastrój. Zdarza się nawet, że część osób codziennie pije energetyki i napoje słodzone! Nic dziwnego, że są tak popularne — ale właśnie w tym tkwi pułapka. Niezależnie od sytuacji podstawą powinna być woda.
W tym artykule pokażemy ci, jakie poważne konsekwencje może nieść regularne picie dużych ilości energetyków. Liczymy, że po lekturze łatwiej będzie ci ograniczyć te napoje albo całkiem z nich zrezygnować.
Co kryje skład napojów energetycznych?
Energetyki, czyli napoje energetyczne, to produkty spożywcze stworzone po to, by szybko podnieść poziom pobudzenia i „dodać energii”. Dzieje się tak głównie za sprawą wysokiej zawartości m.in. kofeiny. Poza nią efekt stymulujący mogą wzmacniać także tauryna, guarana czy L-karnityna. W składzie energetyków znajdziesz również wodę, cukier i/lub substancje słodzące, barwniki, aromaty, konserwanty, dwutlenek węgla, witaminy, minerały, aminokwasy i podobne dodatki.
Wymienione składniki są dopuszczone do użycia i uznawane za bezpieczne — pod warunkiem, że spożywa się je w rozsądnych, niewielkich ilościach. Problem w tym, że wiele osób mocno przesadza i sięga po energetyki nawet każdego dnia. Przy zbyt częstym lub nadmiernym piciu takich napojów łatwo doprowadzić do poważnych zaburzeń, które mogą zagrażać zdrowiu, a w skrajnych sytuacjach nawet życiu!
Co dzieje się po wypiciu energetyka?
Gdy wypijesz puszkę napoju energetycznego, w organizmie dzieje się mniej więcej tak:
- po 10 minutach: kofeina trafia do krwiobiegu, a tętno i ciśnienie krwi zaczynają rosnąć
- po 15-45 minutach: wyraźnie wzrasta czujność, a skupienie przychodzi łatwiej
- po 30 minutach: kofeina jest już w pełni wchłonięta; źrenice się rozszerzają, wątroba uwalnia glukozę, a trzustka wydziela insulinę, żeby obniżyć jej poziom
- po 1 godzinie: poziom glukozy we krwi obniża się, działanie kofeiny słabnie, pojawia się znużenie, a odwodnienie staje się bardziej odczuwalne
- po 12 godzinach: organizm usuwa resztki kofeiny — zostaje ona całkowicie wydalona
- po 12-24 godzinach: ciało zaczyna „domagać się” kolejnej dawki napoju
Skutki nadmiaru energetyków u młodych
Największe zagrożenie niesie spożywanie dużych ilości napojów energetycznych przez dzieci i nastolatków(!) oraz młodych dorosłych. U osób z niską masą ciała znacznie łatwiej też przekroczyć bezpieczną dawkę poszczególnych składników, co może uruchomić całą serię niepożądanych reakcji organizmu.
Nadmierne picie napojów energetycznych może wiązać się z:
- zaburzeniami rytmu serca (tachykardia, arytmia, kołatania serca)
- podwyższeniem ciśnienia tętniczego
- niepokojem, drażliwością, stanami lękowymi
- bezsennością i gorszą jakością snu, co często kończy się przemęczeniem i osłabieniem
- zatruciem
- odwodnieniem
- próchnicą i uszkadzaniem szkliwa zębów
- zawrotami głowy
- nudnościami i wymiotami
- zaburzeniami koordynacji ruchowej
- negatywnym wpływem na proces tworzenia kości (szczególnie ważne u dzieci i młodzieży)
- zaburzeniami rozwoju układu nerwowego
- dolegliwościami gastrycznymi
- drżeniem rąk
- bólami głowy
- tendencjami do obniżonego nastroju i depresji
- nasiloną nerwowością
- nadmierną agregacją płytek krwi
- pogorszeniem funkcjonowania śródbłonka
- bólem w klatce piersiowej.
Taki zestaw skutków może z czasem sprzyjać rozwojowi chorób, takich jak między innymi:
- nadwaga
- otyłość
- cukrzyca
- nadciśnienie tętnicze
- insulinooporność.
Dodatkowo energetyki mogą podnosić ryzyko zawału serca oraz udaru mózgu.
Jak ograniczyć picie energetyków
W każdym przypadku warto dążyć do tego, by ilość napojów energetycznych trafiających do organizmu była jak najmniejsza. Jak łatwo zauważyć, lista potencjalnych skutków ubocznych ich picia jest naprawdę długa.
O uzależnienie od energetyków nietrudno. Nie pomaga to, że są tanie i można je kupić praktycznie wszędzie. Na szczęście od 1 stycznia 2024 roku obowiązuje zakaz sprzedaży napojów energetycznych dzieciom i młodzieży poniżej 18. roku życia. W pewnym stopniu ogranicza to dostęp najmłodszych do tych produktów, ale nie oznacza, że nie da się ich zdobyć.
Rodzice, dziadkowie, opiekunowie i nauczyciele — wszyscy powinni rozmawiać z dziećmi i nastolatkami o tym, jak negatywnie energetyki wpływają na zdrowie i codzienne funkcjonowanie. Warto jednak poruszać ten temat nie tylko w kontekście nieletnich, ale również dorosłych. Picie energetyków wiąże się z wieloma niekorzystnymi konsekwencjami, dlatego także starsze osoby powinny mieć świadomość, że nadmiar takich napojów obciąża i stopniowo wyniszcza organizm. Proszę każdego: sprawdźcie, czy wasze dzieci nie sięgają po energetyki zbyt często. Tłumaczcie konsekwencje i nie pozwalajcie, by niszczyły swoje zdrowie.
Najmocniej podkreślam tutaj jedną rzecz: kluczowa jest dawka i częstotliwość. Powtórzę to wyraźnie — sporadyczne wypicie jednej porcji raczej nie sprawi, że stan zdrowia nagle drastycznie się pogorszy. Problem zaczyna się wtedy, gdy energetyk pojawia się regularnie. Nawet 1 raz w tygodniu to już zdecydowanie za dużo. Warto dążyć do tego, by sięgać po taki napój „od święta”, a nie traktować go jak stały element tygodnia.
Źródło:
- Andrea Costantino, Aniello Maiese, Julia Lazzari, Chiara Casula, Emanuela Turillazzi, Paola Frat, Vittorio Fineschi: Ciemna strona napojów energetycznych — przekrojowy przegląd ich wpływu na organizm człowieka. Nutrients, 9 września 2023; 15(18):3922.