Pijesz zakwas z buraka? Jedna dawka może wywołać poważne dolegliwości
Buraczany zakwas jest uznawany za jeden z najcenniejszych napojów naturalnego pochodzenia. Wspomaga organizm, oczyszcza, dostarcza mikroelementy oraz probiotyki. Coraz więcej ludzi wybiera go jako dodatek do codziennego jadłospisu, często bez wcześniejszego przygotowania. Jednakże w przypadku produktów fermentowanych ilość oraz sposób ich wprowadzania są niezwykle istotne. Spożycie 250 ml zakwasu za pierwszym razem to zbyt duże obciążenie dla organizmu, zwłaszcza dla układu trawiennego. Nawet naturalne wsparcie powinno być stosowane z rozwagą.
- Zakwas buraczany: eliksir zdrowia na co dzień
- Zakwas z buraka: jak unikać dolegliwości?
- Jak bezpiecznie wprowadzać zakwas z buraka?
- Kto powinien unikać fermentowanych produktów?
- Zakwas: przygotowanie i możliwe reakcje
- Ostrożność przy spożywaniu zakwasu z buraka
- Jak efektywnie stosować zakwas w diecie?
Zakwas buraczany: eliksir zdrowia na co dzień
Fermentowany napój z buraków zyskuje na popularności jako naturalne źródło probiotyków, witamin i minerałów, a także jako sposób na wzmocnienie odporności i poprawę działania układu krążenia. W dobie rosnącego zainteresowania produktami fermentowanymi, ten domowy eliksir zdobył miano „napoju zdrowia”. Dostępny w sklepach ze zdrową żywnością, na bazarach oraz coraz częściej przygotowywany samodzielnie, stał się popularnym elementem porannej diety.
Zawiera między innymi betainę, żelazo, witaminy z grupy B, potas, magnez, a przede wszystkim — naturalne bakterie kwasu mlekowego, które są niezwykle ważne dla prawidłowego funkcjonowania jelit. Jednak nawet najbardziej wartościowe składniki mogą być niekorzystne, jeśli są spożywane w nadmiarze — szczególnie na początku stosowania.
Zakwas z buraka: jak unikać dolegliwości?
Buraczany zakwas to fermentowany wyrób, który zawiera aktywne kultury mikroorganizmów, kwasy organiczne i składniki o silnym działaniu na organizm. Dla osób, które nie były wcześniej zaznajomione z takim rodzajem produktów, wypicie od razu 250 ml może zakończyć się przykrymi skutkami. Układ trawienny może gwałtownie zareagować, co może objawiać się na przykład bólem brzucha, skurczami, wzdęciami, biegunką lub poczuciem „bulgotania” w jelitach.
Organizm wymaga czasu, aby przyzwyczaić się do obecności nowych mikroorganizmów i intensywnych substancji aktywnych. Wysoka dawka zakwasu działa pobudzająco na ruchy perystaltyczne, co może prowadzić do chwilowego zaburzenia procesu trawienia. Dodatkowo kwas mlekowy, który wspiera mikroflorę jelitową, w nadmiarze może także podrażniać błonę śluzową u osób podatnych.
Jak bezpiecznie wprowadzać zakwas z buraka?
Najlepiej zacząć od małych ilości – 30–50 ml na dzień. To odpowiednia ilość, aby organizm mógł zacząć czerpać korzyści z napoju, bez obaw o nagłą reakcję. Dawkę można zwiększać stopniowo, co kilka dni, aż osiągnie się ilość około 100–150 ml na dzień, która jest uważana za najlepszą.
Zakwas warto spożywać na pusty żołądek lub między posiłkami, ale tylko wtedy, gdy nie powoduje nieprzyjemnych efektów. Należy obserwować reakcje organizmu – niepokojące objawy, takie jak bóle głowy, uczucie zmęczenia czy podrażnienie żołądka, mogą sugerować, że dawka była zbyt wysoka lub organizm potrzebuje więcej czasu na przystosowanie się.
Kto powinien unikać fermentowanych produktów?
Istnieją grupy ludzi, które muszą być szczególnie ostrożne. Do tych grup należą:
- Osoby z zespołem jelita drażliwego (IBS) – fermentowane produkty mogą zaostrzać objawy.
- Osoby z przerostem flory bakteryjnej jelita cienkiego (SIBO) – probiotyki mogą powodować wzdęcia i dyskomfort.
- Osoby z kamicą nerkową – buraki zawierają szczawiany, które mogą przyczyniać się do powstawania kamieni.
- Osoby z nadwrażliwością na kwasy organiczne – zakwas może drażnić żołądek.
- Dzieci poniżej 3. roku życia i kobiety w ciąży – każda suplementacja powinna być omówiona z lekarzem.
Warto również pamiętać, że osoby przyjmujące leki obniżające ciśnienie powinny skonsultować spożycie zakwasu z lekarzem – ma on działanie lekko rozszerzające na naczynia krwionośne i może wpływać na wartości ciśnienia.
Zakwas: przygotowanie i możliwe reakcje
Tak jak w przypadku innych naturalnych produktów o mocnym działaniu (np. kiszonek, octu jabłkowego czy czosnku), również zakwas wymaga przygotowania flory bakteryjnej jelit. Układ trawienny osób, które spożywają głównie żywność przetworzoną, ubogą w błonnik i bakterie fermentacyjne, może zareagować gwałtownie na nowy składnik.
Zbyt szybkie wprowadzenie może spowodować tzw. reakcję Herxheimera, czyli tymczasowe pogorszenie samopoczucia związane z oczyszczaniem organizmu i masowym obumieraniem niekorzystnych bakterii jelitowych. Mimo że przejściowe, objawy te mogą być nieprzyjemne.
Ostrożność przy spożywaniu zakwasu z buraka
Mimo że zakwas z buraka często określany jest jako „zdrowotna rewolucja”, nie jest to produkt obojętny. Nie powinno się go traktować jako sok, który można pić w dużych ilościach. Jest to skoncentrowane źródło substancji czynnych biologicznie, których moc wymaga ostrożności.
Nie zaleca się spożywania zakwasu zaraz po ciężkostrawnym posiłku, podczas infekcji żołądkowych ani w okresie zaostrzenia chorób autoimmunologicznych. Czas, pora dnia, ogólny stan zdrowia i kondycja jelit powinny być uwzględnione.
Jak efektywnie stosować zakwas w diecie?
W codziennym dbaniu o zdrowie zakwas można spożywać przez kilka tygodni, po czym zrobić kilkutygodniową przerwę. Będzie również odpowiedni w sezonowych „kuracjach” – na przykład jesienią i zimą, gdy potrzebujemy dodatkowego wzmocnienia odporności. Można go także używać czasowo przy anemii, osłabieniu lub diecie detoksykacyjnej.
Na dłuższą metę najlepiej jest stosować zakwas cyklicznie – organizm czerpie wtedy z jego zalet bez ryzyka nadmiaru.
Źródła:
- Clifford, T., Howatson, G., West, D.J., Stevenson, E.J., Możliwe korzyści z suplementacji czerwonym burakiem w zdrowiu i chorobie, 2015, Nutrients, 7(4), 2801–2822
- Kapica, M. et al., 2017, Ocena fermentacji kwasu mlekowego soku z buraka..., Acta Scientiarum Polonorum Technologia Alimentaria