Nowe badania burzą mit o cholesterolu. „Zły” LDL nie zawsze szkodzi
Cholesterol od dekad funkcjonuje w świadomości jako coś, czego należy się obawiać. Wysokie LDL – określane powszechnie jako „zły cholesterol” – to dla wielu sygnał do działania: dieta, leki, restrykcje. Tymczasem coraz więcej analiz pokazuje, że sprawa może być bardziej złożona, a prosty podział na „dobry” i „zły” nie oddaje pełnego obrazu. W pewnych populacjach, szczególnie wśród osób długowiecznych, wyższe poziomy cholesterolu LDL nie tylko nie oznaczają szybszej śmierci, ale mogą wiązać się z dłuższym życiem.
- Cholesterol – jak jest naprawdę?
- Sardynia – miejsce, w którym ludzie żyją dłużej
- Nie tylko cholesterol – kontekst stylu życia
- Produkty zdrowe, które zawierają LDL – warto je włączyć do diety
- Czy te badania oznaczają, że można jeść niezdrowo?
- Nowe spojrzenie na cholesterol LDL
Cholesterol – jak jest naprawdę?
Cholesterol to związek lipidowy, który od dawna dzieli naukowców, lekarzy i dietetyków. Często kojarzony jest ze schorzeniami układu krążenia, miażdżycą i zawałami serca. Ten „zły cholesterol” – LDL – bywa stygmatyzowany jako coś, co trzeba obniżać za wszelką cenę. Tymczasem zaczyna wyłaniać się bardziej zaktualizowany obraz, w którym poziom LDL nie jest jedynym i absolutnym wyznacznikiem zdrowia serca czy długości życia.
W tradycyjnym podejściu medycznym wysoki cholesterol potrafi wzbudzać obawy, bo jest jednym z wielu czynników ryzyka chorób układu krążenia. Jednak sama liczba nie mówi wszystkiego. Liczą się inne parametry – takie jak stosunek różnych frakcji cholesterolu, stan zapalny organizmu, styl życia, genetyka i ogólna kondycja metaboliczna. To właśnie te elementy często decydują o tym, jak organizm radzi sobie z lipidami i w jakim stopniu cholesterol staje się problemem.
Sardynia – miejsce, w którym ludzie żyją dłużej
W ostatnich latach uwagę naukowców przyciągnęła specyficzna populacja ze środkowej Sardynii – regionu określanego jako jedna z tzw. „niebieskich stref”, czyli obszarów o wyjątkowo dużej liczbie osób żyjących bardzo długo. Badania prowadzone w tej populacji ujawniły ciekawy fenomen: osoby w wieku powyżej 90 lat z nieco wyższym poziomem cholesterolu LDL (powyżej około 130 mg/dL) miały wyższy wskaźnik przeżycia niż osoby z niższym LDL w tej samej grupie wiekowej.
Ten paradoks, określany w niektórych analizach jako „cholesterol paradox”, kwestionuje powszechne założenie, że mniej LDL zawsze oznacza lepsze zdrowie i dłuższe życie. W badanych populacjach średni całkowity cholesterol oscylował wokół wartości uznawanych za umiarkowane, a sama obserwacja trwała przez kilka lat, co dawało solidne ramy do porównań.
Nie tylko cholesterol – kontekst stylu życia
Warto podkreślić, że dieta i styl życia Sardynii nie przypominają współczesnych zachodnich trendów żywieniowych. W regionie tym wiele osób, nawet w podeszłym wieku, prowadzi aktywny tryb życia, spożywa lokalne, świeże produkty roślinne, oliwę z oliwek, ryby i umiarkowane ilości mięsa, a przetworzona żywność jest rzadkością. Taki sposób odżywiania i aktywność fizyczna tworzą środowisko metaboliczne, w którym cholesterol pełni swoje funkcje bez nadmiernego obciążenia układu krążenia.
To oznacza, że wysoki LDL w tej społeczności nie musi być związany z dietą bogatą w fast foody, słodycze czy tłuszcze trans. Wręcz przeciwnie – tradycyjna kuchnia sprzyja równowadze metabolicznej, a cholesterol może być jedynie jednym z wielu współistniejących parametrów zdrowotnych, a nie głównym problemem.
Produkty zdrowe, które zawierają LDL – warto je włączyć do diety
Nie wszystkie produkty bogate w LDL są „złe”. W rzeczywistości wiele z nich ma cenne właściwości odżywcze i może być ważnym elementem zdrowej diety. Przykładem są krewetki, które zawierają relatywnie wysoki cholesterol, ale jednocześnie dostarczają białka wysokiej jakości oraz kwasy tłuszczowe omega‑3, działające korzystnie na serce i układ krążenia. Podobnie jaja, owoce morza, wątróbka czy niektóre ryby zawierają LDL, ale również witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, minerały i składniki wspierające metabolizm lipidów.
Kluczowe jest, aby włączać je w kontekście zrównoważonej diety – bogatej w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty i zdrowe tłuszcze. Wtedy LDL z naturalnych źródeł nie obciąża organizmu, a wręcz wspiera jego prawidłowe funkcjonowanie. Spożycie takich produktów pokazuje, że cholesterol nie jest czarnym charakterem diety – liczy się całościowy kontekst, nie pojedyncza liczba w wynikach badań.
Czy te badania oznaczają, że można jeść niezdrowo?
Jedno z kluczowych przesłań płynących z analiz dotyczących populacji długowiecznych brzmi mniej więcej tak: to nie cholesterol sam w sobie decyduje o zdrowiu, lecz to, co i jak się je oraz jak żyje się na co dzień. Dieta uboga w przetworzone produkty, bogata w warzywa, owoce, zdrowe tłuszcze i błonnik sprzyja równowadze metabolicznej i funkcjonowaniu układu krążenia. Słodycze, tłuszcze trans, nadmiar cukru i żywność wysoko przetworzona wpływają negatywnie na wiele parametrów zdrowotnych, w tym na stan zapalny i metabolizm lipidów.
I choć wysoki cholesterol kojarzy się z ryzykiem, to nie można go rozpatrywać w oderwaniu od ogólnego stylu życia. Osoby, które prowadzą zdrowy styl życia, mogą mieć wartości LDL, które w innych kontekstach byłyby uznane za podwyższone, a mimo to nadal cieszą się dobrym zdrowiem i długowiecznością.
Nowe spojrzenie na cholesterol LDL
Nowe dane wskazują, że wyższy poziom cholesterolu LDL nie zawsze wiąże się z gorszym zdrowiem, szczególnie w kontekście osób starszych o zdrowym stylu życia. Analizy populacji długowiecznych, takich jak mieszkańcy Sardynii, pokazują, że umiarkowanie wyższe LDL może współistnieć z dłuższym życiem, co kwestionuje tradycyjne podejście „cholesterol = ryzyko”. Kluczowe jest całościowe spojrzenie na styl życia, dietę i równowagę metaboliczną, a nie izolowane liczby w wynikach badań. Produkty naturalne zawierające LDL, takie jak krewetki, jaja czy owoce morza, mogą być cennym elementem zdrowej diety, jeśli włącza się je w ramach zbilansowanego sposobu odżywiania.
Źródła:
- Alessandra Errigo, Maria Pina Dore, Michele Portoghese, Giovanni Mario Pes, The Cholesterol Paradox in Long‑Livers from a Sardinia Longevity Hot Spot (Blue Zone), 21 lutego 2025 r., Nutrients (Volume 17, Issue 5, Article 765, 2025)