Kawa rozpuszczalna ma ciemną stronę. Rzadko się o niej mówi
Kawa rozpuszczalna jest dziś niemal wszędzie i sięga po nią mnóstwo osób. A jednak wciąż pozostaje pytanie: co tak naprawdę kryje się w tej „szybkiej” filiżance? Za chwilę zajrzymy za kulisy jej produkcji i sprawdzimy, jak powstaje krok po kroku. Przyjrzymy się też temu, co może dać organizmowi — i czego lepiej się po niej spodziewać. Czy to wygodny wybór bez kompromisów, czy pułapka w ładnym opakowaniu? Zaraz to rozstrzygniemy.
- Jak powstaje kawa rozpuszczalna?
- Korzyści z picia kawy rozpuszczalnej
- Możliwe skutki uboczne picia kawy
- Kiedy kawa szkodzi? Najczęstsze przeciwwskazania
- Jak pić kawę rozpuszczalną z głową
Jak powstaje kawa rozpuszczalna?
Kawa to jeden z najczęściej wybieranych napojów na co dzień. Najczęściej sięgamy po nią dla pobudzenia, ale równie często liczy się smak, lepszy nastrój i chwila spędzona w towarzystwie. Kawę rozpuszczalną kupisz w dwóch wariantach: jako proszek lub granulki.
Proces powstawania kawy rozpuszczalnej przebiega w kilku krokach: najpierw ziarna są poddawane ekstrakcji. Mielone ziarna zalewa się gorącą wodą pod wysokim ciśnieniem, dzięki czemu powstaje płynny ekstrakt kawowy. Następnie taki ekstrakt trzeba osuszyć. Stosuje się dwie metody suszenia: liofilizację albo rozpylanie.
Liofilizacja kawy polega na zamrożeniu gotowego ekstraktu, a potem usunięciu z niego wody poprzez sublimację. Efektem końcowym jest drobny proszek kawowy.
Rozpylanie to metoda, w której ekstrakt rozpyla się na schłodzoną powierzchnię, a woda szybko odparowuje. W ten sposób powstają charakterystyczne granulki kawy rozpuszczalnej.
Przygotowanie kawy rozpuszczalnej jest bardzo proste: wystarczy zalać ją wodą i wymieszać. Co ważne, rozpuszcza się także w zimnej wodzie — dlatego świetnie sprawdza się jako baza do kawy mrożonej.
Korzyści z picia kawy rozpuszczalnej
Część osób obawia się, że kawa rozpuszczalna może szkodzić bardziej niż mielona. Jak to zwykle bywa, WSZYSTKO MA SWOJE PLUSY I MINUSY. Wpływ kawy na organizm zależy przede wszystkim od ilości — niezależnie od tego, czy wybierasz wersję mieloną, czy rozpuszczalną. Jednocześnie umiarkowane picie kawy, również rozpuszczalnej, może działać korzystnie na zdrowie. Sprawdź, jakie zalety może mieć kawa rozpuszczalna i dlaczego warto je poznać.
Kawa dostarcza kofeinę. W kawie mielonej jest jej zazwyczaj więcej, ale w rozpuszczalnej także występuje. Dzięki temu napój pobudza, a przy tym bywa mniej obciążający dla układu trawiennego niż klasyczna kawa mielona. Kofeinie przypisuje się też działanie ochronne w kontekście choroby Parkinsona. Ponieważ przenika do mózgu, może wspierać lepszy nastrój i ogólne samopoczucie.
Kawa to również źródło antyoksydantów. Związki te mogą wspierać organizm dzięki właściwościom przeciwnowotworowym — pomagają neutralizować wolne rodniki. Na uwagę zasługuje kwas chlorogenowy, który według badań może wspierać ochronę przed rakiem prostaty, piersi i macicy. Warto wspomnieć także o kahweolu i cafestolu — to diterpenoidy, którym przypisuje się działanie osłonowe dla wątroby. Podejrzewa się, że mogą wspierać procesy prowadzące do obumierania komórek nowotworowych, a dodatkowo wykazują działanie przeciwzapalne.
Warto pamiętać, że umiarkowane picie kawy (około 3–4 filiżanek dziennie) może wiązać się ze zmniejszeniem ryzyka udaru.
Możliwe skutki uboczne picia kawy
Pora przejść do mniej przyjemnych kwestii.
Kofeina przyjmowana w krótkim czasie może przejściowo wpływać na wzrost ciśnienia krwi, poziomu insuliny, cholesterolu oraz homocysteiny.
Kwas chlorogenowy bywa łączony z podnoszeniem poziomu homocysteiny, co w dłuższej perspektywie może sprzyjać rozwojowi miażdżycy.
Kahweol i cafestol mogą zwiększać cholesterol, w tym także frakcję LDL.
Co do zasady, wypicie kawy może wiązać się z wyższym ryzykiem udaru mózgu bezpośrednio po spożyciu — szczególnie u osób, które sięgają po nią tylko okazjonalnie.
Akryloamid uznaje się za potencjalnie rakotwórczy dla ludzi. Jego stężenie w kawie zwykle nie jest na tyle wysokie, by stanowiło realne zagrożenie. Najwięcej akryloamidu spotyka się w kawach niższej jakości.
Kiedy kawa szkodzi? Najczęstsze przeciwwskazania
Osoby z dolegliwościami jelitowymi powinny zrezygnować z kawy albo wyraźnie ograniczyć jej ilość. Nie jest polecana przy Zespole Jelita Drażliwego — u części osób może nasilać biegunkę i wywoływać bóle brzucha.
Nie powinna też wchodzić w skład diety osób z refluksem. U wielu osób działa drażniąco na żołądek i może wzmagać zgagę.
Unikać jej powinny również osoby z alergią lub nietolerancją na kawę.
Zbyt duże ilości kawy mogą negatywnie wpływać na układ sercowo-naczyniowy.
Wskazuje się także, że przy zaburzeniach lękowych i nerwowych kawa potrafi nasilać niepokój, rozdrażnienie, a nawet skłonność do agresji.
Kawa może też sprzyjać problemom z zasypianiem oraz pogorszeniu jakości snu.
Jak pić kawę rozpuszczalną z głową
Picie kawy, które może działać ochronnie na organizm, sprowadza się do wyboru dobrej jakości produktu i trzymania się rozsądnej ilości. Umiarkowane spożycie kawy rozpuszczalnej może wspierać utrzymanie dobrego zdrowia i przynosić realne korzyści.
Warto też podkreślić, że działanie kawy jest indywidualne i u różnych osób wygląda inaczej. Ci, którzy sięgają po nią codziennie, zwykle mają większą tolerancję. Jedni metabolizują kofeinę szybciej, inni wolniej — to uwarunkowania, na które nie zawsze mamy wpływ.
Kawa rozpuszczalna potrafi być naprawdę wartościowym napojem. Jej potencjalne korzyści zdrowotne — jak już wielokrotnie wspomniano — zależą przede wszystkim od dawki i jakości. Dobrze jest też uwzględnić swój stan zdrowia oraz to, jak czujesz się po wypiciu kawy. Dla zdrowej osoby często wskazuje się 3–4 filiżanki dziennie — w takim zakresie plusy zazwyczaj przeważają nad minusami.
Źródła:
- Wpływ rozmaitych typów kawy na ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, arytmii oraz śmiertelność: wieloletnie obserwacje na podstawie danych UK Biobank, David Chieng, Rodrigo Canovas, Louise Segan, Hariharan Sugumar, Aleksandr Voskoboinik, Sandeep Prabhu, Liang-Han Ling, Geoffrey Lee, Joseph B. Morton, David M Kaye, Jonathan M Kalman, Peter M. Kistler, Eur J Prev Cardiol, 2022 Dec 7;29(17).
- Analiza zawartości akrylamidu w kawie i jej zamiennikach: znaczenie rodzaju surowca oraz warunków wytwarzania, Hanna Mojska, Iwona Gielecińska, Rocz Panstw Zakl Hig, 2013;64(3):173-81.