Kawa czy energetyk? Ten wybór może szybciej przekroczyć 400 mg kofeiny
Gdy brakuje sił i myśli zaczynają uciekać, większość z nas odruchowo sięga po sprawdzone „wspomagacze” — filiżankę kawy albo puszkę energetyka. Oba napoje kojarzą się z szybkim zastrzykiem kofeiny i natychmiastową poprawą koncentracji. Ale czy na pewno działają tak samo? I co ważniejsze: który wybór faktycznie służy organizmowi, a który może zostawić po sobie nieprzyjemne konsekwencje? Zanim sięgniesz po kolejny łyk, warto poznać różnice, które mogą cię zaskoczyć.
- Kawa: pochodzenie, kofeina i zdrowie
- Co zawierają napoje energetyczne?
- Kawa i energetyki: ile kofeiny to za dużo
- Kawa czy energetyk? Porównanie wpływu
Kawa: pochodzenie, kofeina i zdrowie
Kawa to jeden z najpopularniejszych napojów na świecie. Powstaje z ziaren kawowca, które najpierw się praży, a potem mieli. Jej historia zaczyna się w Etiopii, a do Europy trafiła już w XVI wieku. Od tamtej pory powstało mnóstwo metod parzenia i sposobów picia kawy — od klasycznej czarnej po rozmaite warianty z mlekiem i dodatkami.
Typowa filiżanka kawy o pojemności 240 ml zawiera zwykle od 70 do 140 mg kofeiny — ostateczna ilość zależy przede wszystkim od rodzaju ziaren, stopnia zmielenia oraz techniki przygotowania naparu.
W kawie można znaleźć także witaminy z grupy B oraz antyoksydanty. Związki te wspierają neutralizowanie wolnych rodników w organizmie, co może pomagać w ochronie przed rozwojem różnych chorób, w tym nowotworów. Dodatkowo obecny w kawie kwas fenolowy może ograniczać wchłanianie glukozy w jelitach i działać ochronnie na komórki trzustki, dzięki czemu potencjalnie obniża ryzyko cukrzycy typu 2.
Co zawierają napoje energetyczne?
Do tej kategorii zalicza się wiele różnych napojów o odmiennym składzie, które najczęściej łączy obecność kofeiny i tauryny. Przyjmuje się, że jedna porcja 250 ml może zawierać od około 80 mg do nawet 200 mg kofeiny.
Producenci często wzbogacają energetyki o witaminy z grupy B, mające wspierać pracę układu nerwowego i pomagać ograniczać odczuwanie znużenia.
W składzie napojów energetycznych nierzadko pojawiają się też dodatki takie jak cukier, substancje stabilizujące (np. guma arabska) oraz barwniki. Na półkach można znaleźć również warianty bez dodatku cukru buraczanego — w takich produktach słodycz zapewniają słodziki, np. sukraloza.
Z uwagi na częste nadużywanie energetyków przez dzieci i nastolatków, od 1 stycznia 2024 roku sprzedaż napojów z dodatkiem tauryny i kofeiny jest możliwa wyłącznie po okazaniu dokumentu potwierdzającego ukończenie 18 roku życia.
Kawa i energetyki: ile kofeiny to za dużo
Oba napoje są znane na całym świecie jako szybki „zastrzyk” energii i wsparcie koncentracji. Działają głównie dzięki kofeinie obecnej w obu produktach oraz taurynie, która jest charakterystycznym składnikiem energetyków.
Nadmierne spożycie kofeiny może sprzyjać pojawieniu się niepokoju, problemów ze snem, kołatania serca i przyspieszonego tętna, a także dolegliwości ze strony układu pokarmowego.
Za bezpieczną dzienną dawkę kofeiny uznaje się zwykle około 400 mg. W przypadku napojów energetycznych łatwo jednak zbliżyć się do tej granicy lub ją przekroczyć — jedna puszka 500 ml potrafi zawierać ok. 200 mg kofeiny, a atrakcyjny smak, aromat i intensywny kolor mogą zachęcać do sięgnięcia po kolejną porcję.
Warto też pamiętać, że kofeina nie jest wyłącznie „domeną” kawy i energetyków. Występuje również w herbacie, napojach typu cola, czekoladzie oraz kakao, dlatego suma z różnych źródeł potrafi niepostrzeżenie przekroczyć zalecany poziom.
W czarnej kawie — rozpuszczalnej, parzonej czy z ekspresu — nie ma dodatku cukru ani substancji słodzących, o ile sami ich nie dosypiemy. Energetyki często zawierają takie dodatki, by były bardziej „pijalne”, a ich częste i nadmierne spożycie może zwiększać ryzyko zaburzeń metabolicznych, w tym nadwagi i otyłości.
Kawa czy energetyk? Porównanie wpływu
Kawa i napoje energetyczne mają jeden wspólny cel: dodać energii i poprawić skupienie. W obu znajdziemy kofeinę, która w rozsądnych ilościach może pomagać, ale przy nadmiernym spożyciu potrafi odbić się na zdrowiu, samopoczuciu oraz jakości snu.
Na plus kawy często przemawia brak dodanego cukru. Warto jednak pamiętać, że na rynku dostępne są też napoje energetyczne w wersjach bezcukrowych — zamiast cukru zawierają słodziki, dzięki czemu nie dostarczają kilokalorii.
Kawa zazwyczaj nie zawiera również stabilizatorów, które przyjmowane w zbyt dużych ilościach mogą sprzyjać dolegliwościom ze strony układu pokarmowego, na przykład wzdęciom.
Najważniejsze jest kontrolowanie ilości wypijanej kawy i energetyków. Nadmiar — niezależnie od produktu — po prostu zaczyna szkodzić.
Źródła:
- Nawrot P., Jordan S., Eastwood J., Rotstein J., Hugenholtz A., Feeley M. (2003): Wpływ kofeiny na zdrowie człowieka, Food Additives and Contaminants, t. 20, s. 1–30.
- https://www.gov.pl/web/psse-mysliborz/1-stycznia---zakaz-sprzedazy-energetykow-nieletnim
- https://www.doz.pl/czytelnia/a15838-Guma_arabska_E414__wlasciwosci_i_zastosowanie._Jak_guma_akacjowa_wplywa_na_zdrowie
- https://www.coffeedesk.pl/blog/dzienna-dawka-kofeiny-ile-mozna-wypic/
- https://food.ec.europa.eu/document/download/59ac8615-7965-4272-97d5-04f0e9802163_en?filename=sci-com_scf_out22_en.pdf