Nawet zdrowe jedzenie może szkodzić. Wszystko przez sposób, w jaki jesz
Nierzadko, będąc pochłoniętym obowiązkami zawodowymi, konsumujemy jedzenie w pośpiechu, byle zaspokoić głód i kontynuować pracę. Takie nawyki mogą negatywnie oddziaływać na nasze ciało i zdrowie. Sprawdź sam, jakie konsekwencje niesie za sobą regularne jedzenie w biegu.
- Sztuka jedzenia: dlaczego wolniej znaczy lepiej?
- Dlaczego nie pamiętamy, co jedliśmy?
- Niebezpieczeństwa nieregularnego jedzenia
- Jak jeść świadomie i czerpać z tego radość?
Sztuka jedzenia: dlaczego wolniej znaczy lepiej?
Zgodnie z badaniami CBOS z roku 2019, aż 80% respondentów twierdzi, że odżywia się zdrowo. Rzeczywiście coraz więcej ludzi zwraca uwagę na to, co kupują i co później spożywają. To doskonały krok, który ma na celu poprawę zdrowia i samopoczucia. Jednak w sytuacjach, gdy „czas to pieniądz”, a obowiązki raczej się piętrzą niż zanikają, wiele osób zapomina, że tak samo istotne jak to „co” jemy, jest „jak” to jemy.
A okazuje się, że to, czy spożyjemy posiłek w spokoju z pełną uwagą, czy w pośpiechu, ma ogromny wpływ na nasz metabolizm i nastrój.
Wiele osób pomija fakt, że trawienie nie zaczyna się w żołądku, lecz już w ustach. Odpowiednio długie przeżuwanie, a co za tym idzie rozdrobnienie pokarmu ułatwia i przyspiesza jego trawienie. Co więcej, ślina zawiera składniki takie jak amylaza i lipaza ślinowa, które rozpoczynają trawienie odpowiednio złożonych węglowodanów i tłuszczów. Dzięki temu do dalszych części układu pokarmowego trafia już częściowo strawiony pokarm.
Jeśli zbyt krótko żujesz jedzenie i pochopnie połykasz niedokładnie pogryzione kęsy, może to prowadzić do zgagi, refluksu lub dyskomfortu w okolicach żołądka. Wynika to głównie z zbyt szybkiego napełnienia żołądka zbyt dużymi kawałkami pokarmu. Ponadto, im większe kęsy jedzenia, tym więcej czasu żołądek potrzebuje, aby je strawić i „przekazać” dalej. A dłuższe zaleganie jedzenia w żołądku znacznie zwiększa ryzyko refluksu żołądkowo-przełykowego.
Podczas szybkiego spożywania posiłków istnieje również ryzyko dodatkowego połykania powietrza, co przyczynia się do powstawania wzdęć.
Dlaczego nie pamiętamy, co jedliśmy?
Najbardziej wymagającym pytaniem, jakie można usłyszeć w gabinecie dietetyka (z mojego doświadczenia) jest „co pan/i jadł/a wczoraj przez cały dzień?”. Okazuje się, że większość ludzi w ogóle nie pamięta, co wczoraj jedli, chociaż wiedzą, że coś na pewno spożywali.
To właśnie jedzenie w pośpiechu sprawia, że mimo iż widzimy, co konsumujemy, nie jesteśmy tego w pełni świadomi. W czasach, gdy każdy z nas ma telefon, często podczas posiłku zajmujemy się innymi czynnościami – od odpowiadania na wiadomości, nawet te mniej pilne, po przeglądanie różnych stron i aplikacji. Takie zachowanie powoduje, że do naszego mózgu z dużym opóźnieniem dociera informacja o posiłku. To najczęściej prowadzi do spożycia zbyt dużej ilości jedzenia, co powtarzane często, przyczynia się do powstawania nadwagi i otyłości.
Niebezpieczeństwa nieregularnego jedzenia
Jeżeli brakuje ci czasu na jedzenie i nie spożywasz posiłków w ustalonych porach, to prawdopodobnie nieraz odczuwałeś silną chęć zjedzenia czegokolwiek, co pozwoli ci przetrwać do momentu, kiedy będziesz mógł właściwie coś zjeść. Niestety, zazwyczaj nasz umysł pragnie wtedy czegoś, co szybko dostarczy energii, czyli słodyczy. Zawierają one wiele cukrów prostych, które natychmiast dostarczą energii, a także stanowią chwilowy relaks i „odstresowanie”. Jest to wynikiem wielu lat nawyków i powtarzanych działań, jak również utrwalonych schematów. W końcu słodycze często są prezentem, nagrodą, przyjemnością za dobre zachowanie, wysokie oceny, wygrane konkursy, z okazji świąt, wizyt bliskich itp., po prostu dobrze się kojarzą. Powtarzająca się sytuacja, w której pełnowartościowy posiłek zamieniamy na baton, również znacząco wpływa na rozwój nadwagi, a w konsekwencji chorób z nią związanych.
Jak jeść świadomie i czerpać z tego radość?
Na początek postaw sobie niezwykle istotne pytanie: Czy świat się skończy, jeśli przeznaczę 10-15 minut na zjedzenie posiłku? Zakładam, że nie. Pamiętaj, że im mniej energii twój organizm czerpie z jedzenia, tym gorzej pracuje twój mózg i jego zdolności poznawcze. W rezultacie możesz mniej skutecznie wykonywać swoje obowiązki. Jeśli zjesz posiłek zbyt szybko i zbyt dużo naraz, może pojawić się dyskomfort, który również będzie przeszkadzał w skoncentrowaniu się na zadaniach. Dlatego spożywaj posiłki bez pośpiechu. Robisz to dla siebie i dla swojego przełożonego, choć przede wszystkim dla siebie.
Co jeszcze możesz zrobić, aby jeść zdrowiej i bardziej efektywnie?
- Odłóż telefon, wyłącz komputer, telewizor, odłóż książkę czy gazetę – skoncentruj się na jedzeniu. Uważne jedzenie sprawi, że zjesz mniej, lepiej poczujesz smak i aromat potrawy i będziesz syty na dłużej. Skup się na spokojnym gryzieniu, twój żołądek będzie ci za to wdzięczny.
- Nie śpiesz się. Już wiesz, dlaczego ważne jest, aby dokładnie przeżuwać jedzenie. Niektórzy zalecają przeżuwanie jedzenia nawet 20 - 30 razy, co sprawi, że będzie ono idealnie przygotowane do dalszej drogi.
- Jeśli brakuje ci czasu na przygotowanie posiłku, to śmiało możesz przygotować go dzień wcześniej. Poniżej propozycja na taki zdrowy lunch do pracy. Ewentualnie zawsze możesz sięgnąć po zdrowy, gotowy posiłek ze sklepu.
- Nie jedz na stojąco – właściwa pozycja ciała podczas jedzenia również ma ogromne znaczenie dla procesu trawienia.
Przede wszystkim ciesz się posiłkiem, smakuj go, wąchaj. To jest twoja przerwa w ciągu całego dnia pracy i obowiązków. Ma cię odżywić i dostarczyć energii na kolejne wyzwania. Jak możemy cieszyć się czymś, czego nawet nie zauważamy?
Źródła:
- CBOS, W jaki sposób Polacy dbają o zdrowe odżywianie?, Nr 106/2019, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2019/K_106_19.PDF
- https://bedietcatering.pl/konsekwencje-szybkiego-jedzenia/
- https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/jak-spozywac-pokarmy-aby-uniknac-dyskomfortu/
- https://kcalmar.com/blog/2017/06/26/jedz-powoli-przezuwajac-dokladnie-kazdy-kes/