Tego nie jedz w ciąży: lista produktów, które mogą zaszkodzić dziecku

To, co jesz w ciąży, potrafi realnie wpłynąć na rozwój malucha i Twoje codzienne samopoczucie — czasem bardziej, niż się wydaje. Właśnie dlatego niektóre produkty, choć na co dzień uznawane za „normalne”, w tym okresie mogą stać się ryzykowne. Których lepiej unikać i dlaczego? Za chwilę wszystko stanie się jasne.
- Dieta w ciąży: czego nie jeść i pić
- Jak uniknąć zatrucia pokarmowego w ciąży?
- Czego nie jeść w ciąży? Lista zakazów
Dieta w ciąży: czego nie jeść i pić
9 miesięcy – tyle wystarczy, by na świecie pojawiło się nowe życie. Dla kobiety to czas wielkiego wyzwania: mnóstwo zaleceń, jeszcze więcej uważności i ogrom miłości. W ciąży liczy się każdy szczegół, a szczególnie to, co trafia na talerz przyszłej mamy.
Choć brzmi to jak oczywistość, warto wyraźnie podkreślić najważniejszą zasadę: kobieta w ciąży musi bezwzględnie zrezygnować z alkoholu, papierosów i narkotyków. Te substancje znacząco zwiększają ryzyko poronienia, obumarcia płodu oraz poważnych wad rozwojowych, które mogą odebrać dziecku szansę na zdrowy start. Nawet najmniejsza ilość alkoholu, nikotyny czy narkotyków może zaszkodzić, dlatego w ciąży nie wolno ich ani pić, ani palić, ani zażywać.
Jeśli chodzi o jedzenie, na początku warto wyjaśnić, dlaczego niektóre produkty trafiają na listę zakazanych. Ich spożycie wiąże się z dużym ryzykiem zatrucia pokarmowego wywołanego przez bakterie takie jak Salmonella, Toksoplasma Gondi czy Listeria monocytogenes. U zdrowej osoby Listeria często nie stanowi większego problemu, jednak w ciąży odporność działa inaczej i organizm może radzić sobie z nią znacznie słabiej. W efekcie kobiety ciężarne są nawet 20 razy bardziej narażone na listeriozę oraz inne choroby przenoszone przez żywność.
Jak uniknąć zatrucia pokarmowego w ciąży?
Wspomniane wyżej bakterie najczęściej występują w produktach niepasteryzowanych i surowych, na nieumytych warzywach oraz owocach, a także w fast-foodach i mięsnych wyrobach.
Żeby maksymalnie zmniejszyć ryzyko zatrucia pokarmowego, warto trzymać się 5 prostych zasad, które podnoszą bezpieczeństwo nie tylko u kobiet w ciąży, ale w praktyce u każdego.
- Dokładnie myj ręce, blaty i sprzęty tam, gdzie przygotowujesz posiłki. Myj też produkty, których zamierzasz użyć — np. owoce (wszystkie, także cytrusy i banany), warzywa czy jajka. To ogranicza ryzyko przeniesienia bakterii z powierzchni produktu do jego wnętrza.
- Kontroluj, w jaki sposób przygotowujesz żywność. Przykład: nie używaj tej samej deski do surowego mięsa i do warzyw, które później zjesz na surowo.
- Obróbka termiczna dań dla kobiety ciężarnej powinna być naprawdę dokładna — aż do momentu, gdy masz 100% pewność, że np. mięso jest dobrze dopieczone i nie ma w nim surowych fragmentów.
- Pilnuj temperatury w lodówce i zachowania ciągłości chłodniczej. Jeśli kupujesz np. jogurty, włóż je do lodówki jak najszybciej. Latem pomocne są torby termoizolacyjne, które lepiej chronią produkty w drodze ze sklepu do domu.
- Ostatnia zasada dotyczy konkretnych produktów, których lepiej nie jeść — lista znajduje się poniżej. Nawet jeśli czegoś nie ma na liście, zawsze sprawdzaj datę ważności. Produkt „po terminie”, nawet jeśli normalnie jest dozwolony, nie nadaje się do spożycia.
Czego nie jeść w ciąży? Lista zakazów
Kobieta w ciąży powinna unikać:
- Niepasteryzowanego mleka, śmietany oraz zsiadłego mleka
- Mleka surowego, prosto od krowy
- Serów takich jak brie i camembert, a także serów importowanych o niepewnym składzie oraz serów meksykańskich
- Gotowych produktów z długim terminem przydatności (np. gotowe sałatki, dania garmażeryjne, wyroby mięsne)
- Hot-dogów, burgerów, mielonek, pasztetów i wędlin, jeśli istnieje ryzyko, że nie zostały podgrzane do co najmniej 73°C
- Surowych lub niedogotowanych jajek, w tym deserów z surowym jajkiem (np. tiramisu, kogel-mogel, lody)
- Surowego i niedogotowanego mięsa (np. tatar, szynka parmeńska)
- Surowych ryb, ryb wędzonych na zimno, owoców morza i skorupiaków. Za ryby niewskazane w ciąży uznaje się m.in. miecznika, rekina, tuńczyka, makrelę królewską, węgorza, pangę, szprotki, śledzia oraz łososia bałtyckiego – w wersji wędzonej.
- Kiełków – mimo że dostarczają witamin, wiążą się z dużym ryzykiem szybkiego rozwoju pleśni, a samo mycie nie zawsze rozwiązuje problem
- Niepasteryzowanych soków owocowych i warzywnych
Z badań wynika, że w ciąży dopuszczalne jest spożycie do 300 mg kofeiny dziennie. Warto jednak pamiętać, że kofeina nie występuje wyłącznie w kawie – znajdziesz ją także w kakao, czekoladzie, herbacie oraz napojach typu cola.
Jak widać, zalecenia żywieniowe dla kobiet w ciąży potrafią być dość restrykcyjne, ale nie są wzięte z powietrza. To efekt lat badań i obserwacji. I choć pewnie nieraz usłyszysz teksty w stylu „nie przesadzaj”, „kiedyś tego nie było”, „daj spokój” czy „ja jadłam i nic się nie stało…”, dobrze mieć w głowie prostą zasadę: lepiej dmuchać na zimne niż później żałować. Ciąża to wyjątkowy czas, który rządzi się swoimi prawami – po to, by zapewnić maksimum bezpieczeństwa Tobie i dziecku. Dlatego droga przyszła mamo – dbaj o siebie i malucha, a komentarze innych puść mimo uszu!

Źródła:
- Pawłowska-Muc Agnieszka Konstancja, Łepecka-Klusek Celina, Pilewska-Kozak Anna Bogusława, Stadnicka Grażyna. Używki w okresie ciąży – alcohol = Stimulants in pregnancy – alcohol. Journal of Education, Health and 2015;5(8):385-394. ISSN 2391-8306.
- Listerioza w ciąży – studium przypadku, Magdalena Barlik, Agnieszka Seremak-Mrozikiewicz, Krzysztof Drews, 1970, Via Medica, DOI: 10.17772/GP/1729
- Żywienie kobiet w ciąży, E. Swora-Cwynara, A. Polaczyk, A. Dobrowolska, Pielęgniarstwo Polskie, nr 3(98), 9/2023, DOI: https://doi.org/10.20883/pielpol.2023.9
- https://1000dni.pl/ciaza/dieta-w-ciazy-jakich-produktow-powinnas-unikac?gad_source=1&gclid=CjwKCAiA_tuuBhAUEiwAvxkgTjvC_u6XUv_Rvh-zpYvVImlsxwgDz-L15KEoqIOdjOSHtnU0rEBQahoCvEQQAvD_BwE
- https://gemini.pl/poradnik/artykul/czego-nie-mozna-jesc-bedac-w-ciazy/