Kultowa szarlotka z PRL wraca w "królewskiej" wersji. Akcent smakowy zaskakuje
W PRL-u na imieninach i domowych uroczystościach rządziły słodkie pewniaki: sernik na zimno, jabłecznik, keks. Bez nich stół wydawał się niepełny, a gościnność — nie do końca domknięta. I choć mogłoby się wydawać, że te smaki zostały w przeszłości, dziś wracają… tylko że w zupełnie innym, zaskakująco eleganckim wydaniu. Właśnie tak na nowo pojawiła się szarlotka królewska: jabłkowy klasyk podkręcony cytrynową bitą śmietaną, intensywną skórką cytrynową i lekkim, kremowym wnętrzem, które zmienia wszystko, co pamiętasz o tradycyjnej szarlotce. Za chwilę poznasz jej historię, to, dlaczego w PRL-u miała szczególne znaczenie, a także dokładny przepis i sprytne wskazówki, dzięki którym ten deser wyjdzie perfekcyjnie.
- Ciasta z PRL-u: smaki rodzinnych spotkań
- Szarlotka królewska z cytrynową śmietaną
- Składniki i przygotowanie krok po kroku
- Porady, by placek wyszedł idealny
Ciasta z PRL-u: smaki rodzinnych spotkań
W realiach PRL-u domowe wypieki miały wyjątkową rangę – kojarzyły się z gościnnością, opieką i prawdziwym ciepłem rodzinnego domu. Na imieninach, rocznicach i innych okazjach słodkie ciasto było niemal obowiązkowe, nawet gdy zdobycie składników bywało wyzwaniem. Gospodynie ratowały się tym, co dawały działki, oraz przepisami sprawdzonymi w praktyce i przekazywanymi w rodzinach przez lata. Najczęściej na stołach pojawiały się sernik na zimno, jabłecznik, keks, kremówki oraz ciasta z owocami sezonowymi. Szczególną pozycję miał jabłecznik – prosty, pachnący cynamonem i „pewniak”, bo jabłka były na wyciągnięcie ręki dzięki polskim sadom. Pieczony na margarynie albo maśle, często tylko oprószony cukrem pudrem, stawał się stałym punktem uroczystości i niedzielnych spotkań przy kawie.
Szarlotka królewska z cytrynową śmietaną
Dzisiaj tradycja łączy się z nowym podejściem. Zwykły jabłecznik zyskuje odświętną formę jako szarlotka królewska – bardziej elegancka, widowiskowa i dopracowana w detalach, z lekkim, świeżym dodatkiem w postaci cytrynowej bitej śmietany ze skórką cytrynową i nutą aromatu cytrynowego. To nowa odsłona dobrze znanego wypieku: subtelniejsza, bardziej dekoracyjna i robiąca wrażenie – świetna na rodzinny stół, ale też na bardziej oficjalne przyjęcia.
Składniki i przygotowanie krok po kroku
Ciasto kruche:
- 300 g mąki pszennej uniwersalnej
- 50 g cukru pudru
- 1 łyżeczka proszku do pieczenia
- szczypta soli
- 200 g zimnego masła (pokrojonego w kostkę)
- 2 żółtka
- 100 ml zimnej śmietany 18 % (albo jogurtu naturalnego)
Nadzienie jabłkowe:
- ok. 1,2 kg jabłek (najlepiej kwaśnych: Antonówka, Szara Reneta), obranych i pokrojonych w kostkę lub cienkie plasterki
- 50 g cukru (w razie potrzeby dosłódź, jeśli jabłka są wyjątkowo kwaśne)
- 1 łyżeczka cynamonu
- sok z ½ cytryny
- 30 g masła
Cytrynowa bita śmietana:
- 500 ml śmietanki kremówki 30-36 % – mocno schłodzonej
- 2 łyżki cukru pudru
- skórka starta z 1 ekologicznej cytryny (niewoskowanej)
- kilka kropli aromatu cytrynowego
Wykonanie:
- Nagrzej piekarnik do 180 °C (z termoobiegiem 160 °C).
- Przygotuj blaszkę ok. 24 × 30 cm: wyłóż ją papierem do pieczenia albo natłuść i oprósz mąką.
- W misce wymieszaj mąkę, cukier puder, proszek do pieczenia oraz sól. Dodaj zimne masło i posiekaj nożem lub zmiksuj w malakserze, aż całość będzie wyglądać jak gruba kruszonka.
- Do kruszonki dodaj żółtka i zimną śmietanę. Szybko zagnieć ciasto – tylko do połączenia składników (im krócej, tym bardziej kruche). Uformuj kulę, zawiń w folię i włóż do lodówki na ok. 30 minut.
- W międzyczasie zrób jabłka: przełóż je do garnka, wsyp cukier, dodaj cynamon, sok z cytryny i masło. Podgrzewaj na średnim ogniu, często mieszając, przez ok. 10–12 minut – jabłka mają zmięknąć, ale wciąż trzymać kształt. Odstaw do przestudzenia.
- Schłodzone ciasto podziel na 2/3 i 1/3. Większą część rozwałkuj, wyłóż nią dno blachy i delikatnie podwiń brzegi. Nakłuj spód widelcem i piecz ok. 15 minut.
- Podpieczony spód wyjmij z piekarnika, rozłóż na nim równą warstwę jabłek. Pozostałe ciasto rozwałkuj i ułóż na wierzchu w formie kratki albo pokrusz na wierzch jak kruszonkę. Piecz jeszcze ok. 30 minut, aż wierzch ładnie się zezłoci. Wyjmij i całkowicie wystudź.
- Kiedy ciasto ostygnie, przygotuj śmietanę: dobrze schłodzoną kremówkę ubij na sztywno. Pod koniec dodaj cukier puder, skórkę cytrynową i aromat, po czym krótko ubij, aż masa będzie gładka i kremowa.
- Nałóż bitą śmietanę na całe ciasto (lub na pojedyncze porcje). W razie chęci udekoruj plasterkami cytryny, listkami mięty albo dodatkową skórką. Przed podaniem schłodź minimum 1 godzinę.
Porady, by placek wyszedł idealny
- Dopilnuj, by masło było mocno schłodzone, a ciasto wyrabiane tylko tyle, ile trzeba – dzięki temu spód pozostanie kruchy i po upieczeniu nie „skurczy się”.
- Sięgnij po porządnie schłodzoną śmietankę kremówkę (30-36 %) – im zimniejsza, tym szybciej się ubije i łatwiej utrzyma sztywną, stabilną formę.
- Skórkę cytrynową ścieraj z cytryny dokładnie umytej i sparzonej, najlepiej ekologicznej – unikniesz wosku i pozostałości środków ochrony roślin, które potrafią zepsuć aromat.
- Przy nakładaniu jabłek sprawdź, czy masa nie jest zbyt rzadka – nadmiar soku może rozmiękczyć spód. Jeśli jabłka puszczają dużo soku – odlej część płynu albo dosyp łyżkę mąki ziemniaczanej, żeby nadzienie lepiej się zagęściło.
- Po pieczeniu zostaw ciasto do całkowitego wystudzenia przed wyłożeniem bitej śmietany – wtedy krem nie zacznie się rozpuszczać, a deser zachowa estetyczny wygląd.
- Trzymaj je w lodówce aż do podania – cytrynowa bita śmietana z czasem staje się bardziej zwarta i aromatyczna, a całość ma idealną konsystencję.
- Tuż przed serwowaniem dobrze jest wyjąć ciasto z lodówki na około 10–15 minut.
Tak właśnie spotykają się tradycja i nowoczesność – klasyczny, domowy placek jabłkowy znany z rodzinnych uroczystości zmienia się w elegancki deser, który świetnie wygląda i jeszcze lepiej smakuje. To propozycja dla tych, którzy lubią smak wspomnień z domowego stołu, a jednocześnie chcą zaskoczyć gości czymś świeżym, lekkim i efektownym.