Nietolerancja laktozy nie zawsze wygląda tak samo. Sprawdź najczęstsze objawy
Wzdęcia, bóle brzucha, przelewanie w jelitach po mleku? Objawy nietolerancji laktozy potrafią skutecznie uprzykrzyć codzienność i sprawić, że nawet niewinny jogurt zaczyna budzić niepokój. Dobra wiadomość jest taka, że dziś nie musisz rezygnować ze wszystkiego ani żyć w ciągłej niepewności — istnieją rozwiązania, które naprawdę działają. Za chwilę pokażemy, skąd bierze się ten problem, gdzie „ukrywa się” laktoza (często tam, gdzie nikt jej nie podejrzewa), jak rozpoznać, czy to właśnie ona stoi za twoimi dolegliwościami, i co zrobić, żeby wreszcie odzyskać komfort.
- Nietolerancja laktozy: co to jest i skąd się bierze
- Objawy i rodzaje nietolerancji laktozy
- Jak uniknąć objawów nietolerancji laktozy
- Jak zdiagnozować nietolerancję laktozy
- Nietolerancja laktozy: objawy i skutki
Nietolerancja laktozy: co to jest i skąd się bierze
Nietolerancja laktozy to nadwrażliwość układu pokarmowego na spożywanie produktów zawierających mleko krowie. W mleku krowim znajduje się laktoza – czyli cukier mleczny – i to właśnie ona najczęściej odpowiada za pojawianie się dolegliwości. Problem wynika ze zbyt niskiej aktywności enzymu trawiącego ten węglowodan, czyli laktazy.
Laktoza to cukier obecny w mleku oraz wielu jego przetworach. Laktoza występuje m.in. w takich produktach jak: jogurt, serek wiejski, twaróg, lody, czekolada, desery, słodycze, ciasta i inne wyroby. Warto jednak pamiętać, że nie każdy produkt z nabiału zawiera jej tyle samo. Śladowe ilości znajdziesz w takich produktach jak: ser żółty, masło, parmezan, ser pleśniowy. Zwykle nie wywołują one objawów nietolerancji, ponieważ zawartość laktozy jest w nich minimalna — dlatego uznaje się je za naturalnie bezlaktozowe.
Objawy i rodzaje nietolerancji laktozy
Laktoza, jak wspomniano wcześniej, jest trawiona dzięki enzymowi o nazwie laktaza. W trakcie tego procesu rozkłada się na glukozę i galaktozę, które następnie przenikają do krwiobiegu. Gdy w jelicie cienkim dochodzi do zbyt słabego rozkładu laktozy, pojawiają się typowe dolegliwości świadczące o nietolerancji. Niestrawiona laktoza potrafi bowiem rozregulować pracę przewodu pokarmowego i utrudniać prawidłowe trawienie.
Wyróżnia się kilka postaci nietolerancji laktozy:
- wrodzona alaktazja - obecna już u noworodków (silna biegunka, odwodnienie, niedożywienie).
- hipolaktazja - rozwija się po 3. roku życia, a produkcja laktazy stopniowo się zmniejsza.
- niedobór laktazy w przebiegu chorób układu pokarmowego - pojawia się w wyniku uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego, co prowadzi do zaburzeń działania laktazy. Często współwystępuje na przykład z celiakią.
Objawy nietolerancji laktozy dotyczą przede wszystkim układu trawiennego. Osoba, która gorzej toleruje ten cukier, może odczuwać:
- ból brzucha
- biegunkę
- wzdęcia
- gazy
- nudności
- wymioty.
Wrażliwość na laktozę jest bardzo indywidualna. U części osób nawet niewielka ilość wywołuje objawy, a inni mogą bezpiecznie spożyć określoną porcję laktozy bez większych dolegliwości.
Jak uniknąć objawów nietolerancji laktozy
Dla osoby z nietolerancją laktozy nawet pozornie proste wyjście na kawę do kawiarni albo wizyta u znajomych potrafi być kłopotliwa. Strach przed nieprzyjemnymi objawami sprawia, że niektórzy zaczynają ograniczać spotkania i wyjścia. Na szczęście dziś istnieje wiele praktycznych sposobów, by jeść i pić produkty „mleczne” bez przykrych konsekwencji po laktozie.
- Wybieraj mleko bezlaktozowe - jest łatwo dostępne i kupisz je w większości sklepów. Podobnie wygląda sprawa z innymi produktami mlecznymi oraz wyrobami na bazie mleka. Wersje bez laktozy wielu nabiałowych klasyków bez trudu znajdziesz na półkach.
- Sięgaj po zamienniki roślinne - napoje roślinne udające mleko to świetna alternatywa. Rynek wegańskich produktów „nabiałopodobnych” jest bardzo szeroki, więc bez problemu wybierzesz ciekawe propozycje: od napojów, przez jogurty, aż po ciasta i desery.
- Suplementuj enzym laktazę - bez trudu kupisz go w aptece lub online. Przy stosowaniu laktazy wiele osób może sięgać po zwykłe mleko krowie, zmniejszając ryzyko niekorzystnych skutków związanych ze spożyciem laktozy.
- Korzystaj z przepisów bezlaktozowych - pomysłów na dania, które przygotujesz bez dodatku mleka, jest naprawdę sporo, dzięki czemu łatwiej ułożyć codzienne menu i nie rezygnować z ulubionych smaków.
Jak zdiagnozować nietolerancję laktozy
Jeśli podejrzewasz u siebie nietolerancję laktozy, możesz ją potwierdzić (lub wykluczyć) na kilka sposobów:
- próba eliminacyjna - najprostsza metoda bez wykonywania dodatkowych badań. Zwykle zaleca się dietę bezlaktozową przez około 2 tygodnie, a następnie stopniowe ponowne włączenie laktozy do jadłospisu. Jeśli w czasie eliminacji dolegliwości ustąpią, a po powrocie laktozy ponownie się pojawią, najczęściej wskazuje to na nietolerancję.
- test doustnego obciążenia laktozą - pacjent otrzymuje doustnie określoną ilość laktozy, a następnie wykonuje się badania krwi oceniające zmiany jej stężenia.
- badanie pH stolca - niestrawiona laktoza może zakwaszać stolec, dlatego obniżone pH bywa sygnałem sugerującym nietolerancję laktozy.
- wodorowy test oddechowy - osobie na czczo podaje się laktozę w ustalonej dawce, po czym mierzy się ilość wodoru w wydychanym powietrzu. Przy nietolerancji wynik zwykle przekracza normę, ponieważ fermentacja laktozy w jelicie grubym prowadzi do powstawania większej ilości wodoru, który następnie jest usuwany przez układ oddechowy.
- badanie endoskopowe - polega na pobraniu niewielkiego wycinka jelita cienkiego w celu oznaczenia aktywności (ilości) laktazy.
Nietolerancja laktozy: objawy i skutki
Osoby z nadwrażliwością na mleko, a konkretnie na laktozę, zwykle powinny ograniczyć produkty mleczne w diecie. Jeśli tego nie zrobią, mogą pojawić się uciążliwe dolegliwości, które potrafią wyraźnie obniżyć komfort codziennego funkcjonowania.
Nie zawsze jednak konieczna jest całkowita rezygnacja z laktozy. U części osób możliwe jest spożycie niewielkiej ilości mleka krowiego bez ryzyka wystąpienia typowych objawów nietolerancji. Nieleczona nietolerancja laktozy bywa natomiast łączona z częstszym występowaniem zespołu jelita drażliwego, osteoporozy i osłabienia kości, egzemy, astmy czy nawracającego zapalenia zatok. Dlatego nie warto ignorować sygnałów, które wysyła organizm.
Źródła
- Margherita Di Costanzo, Roberto Berni Canani, Lactose Intolerance: najczęstsze nieporozumienia i błędne przekonania, Ann Nutr Metab. 2018;73 Suppl 4:30-37