Ta zupa królowała na stołach naszych babć. Dziś mało kto o niej pamięta
Zupa szczawiowa to danie, które nie pozostawia miejsca na obojętność — jedni się w niej zakochują, inni omijają ją szerokim łukiem. Intensywnie kwaśny smak, głęboki zielony kolor i lekko „dziki” rodowód sprawiają, że trudno pomylić ją z czymkolwiek innym. Ale jest w niej coś jeszcze: za tą niepozorną miską kryje się znacznie więcej niż tylko wspomnienie z dzieciństwa czy szkolnej stołówki. Co dokładnie? I dlaczego warto spojrzeć na szczawiówkę zupełnie inaczej, niż dotąd?
- Dziki szczaw: właściwości i składniki
- Kwas szczawiowy: kiedy szkodzi?
- Kiedy warto jeść zupę szczawiową?
- Szczawiowa krok po kroku: składniki i przepis
Dziki szczaw: właściwości i składniki
Dziki szczaw to roślina, którą łatwo spotkać na łąkach, przy poboczach dróg i na skrajach lasów. Od pokoleń trafiał do domowej kuchni – wykorzystywano go nie tylko do zup, ale też jako dodatek do farszów, sosów i innych dań, którym miał nadać wyrazisty, kwaśny akcent.
W jego składzie znajdziemy m.in.:
- witaminę C – wspierającą odporność i ułatwiającą przyswajanie żelaza,
- witaminę A i beta-karoten – ważne dla wzroku oraz kondycji skóry,
- potas i magnez – istotne dla pracy serca i prawidłowego działania układu nerwowego,
- błonnik – pomagający w trawieniu i pracy jelit.
Ciekawostką jest to, że jego charakterystyczna kwaskowatość wynika z obecności kwasu szczawiowego – związku, który potrafi dodać potrawom przyjemnej świeżości, ale w pewnych sytuacjach może też... sprawiać kłopoty.
Kwas szczawiowy: kiedy szkodzi?
Mimo że nazwa może brzmieć groźnie, kwas szczawiowy nie zawsze oznacza coś złego – w małych dawkach organizm zwykle bez problemu sobie z nim radzi. Trudności mogą pojawić się u osób:
- z kamieniami nerkowymi (szczawianowymi) – kwas może sprzyjać nasilaniu dolegliwości i pogarszać sytuację,
- z niedoborem wapnia – szczawiany potrafią wiązać wapń i ograniczać jego wchłanianie,
- z nadwrażliwym układem pokarmowym – większa ilość może podrażniać błonę śluzową.
Dlatego szczawiu nie trzeba się panicznie obawiać, ale warto trzymać się rozsądnych porcji. Prostym sposobem na złagodzenie wpływu kwasu szczawiowego jest dodanie nabiału do zupy – np. śmietany albo jajka. Zawarty w nich wapń wiąże kwas, przez co jego działanie na organizm staje się słabsze.
Ciekawostka: w czasach radzieckiego programu kosmicznego zupa szczawiowa należała do potraw serwowanych kosmonautom... w tubkach! Jej wyraźnie kwaśny smak był szczególnie ceniony, bo działał odświeżająco, gdy w kosmosie apetyt często był mniejszy niż na Ziemi.
Kiedy warto jeść zupę szczawiową?
Zupa szczawiowa sprawdza się idealnie:
- w wiosenne i letnie dni, gdy szczaw jest młody, świeży i bez problemu do kupienia lub zebrania,
- dla osób dbających o figurę – jest lekka, sycąca i ma niewiele kalorii,
- dla fanów kwaśnych smaków oraz klasycznej kuchni polskiej.
Ostrożność powinny zachować osoby z kamicą nerkową oraz ci, którym zalecono ograniczenie szczawianów. W pozostałych sytuacjach – jak najbardziej! To jeden z tych prostych, naturalnych smaków, do których warto wracać (zwłaszcza gdy sezon na szczaw jest w pełni).
Szczawiowa krok po kroku: składniki i przepis
W klasycznej odsłonie zupę gotuje się na bulionie warzywnym albo mięsnym (np. z kości czy żeberek). Do wywaru trafia podsmażony szczaw, ziemniaki oraz przyprawy (liść laurowy, ziele angielskie, pieprz), a na finiszu często łagodzi się smak śmietaną. Wiele osób serwuje ją też z jajkiem ugotowanym na twardo.
W wariancie wegetariańskim świetnie wypada wersja na bulionie warzywnym z dodatkiem mleka kokosowego – zupa zyskuje aksamitną konsystencję i ciekawy, lekko egzotyczny akcent.
Składniki:
- korpus z kurczaka,
- żeberka,
- kawałek fileta z kurczaka,
- 500 g świeżego szczawiu,
- 2 marchewki,
- pietruszka,
- sok z cytryny,
- kawałek selera,
- por,
- 3 ziemniaki,
- 3 jajka,
- Opcjonalnie łyżka śmietany,
- Opcjonalnie łyżeczka mąki pszennej.
Przygotowanie:
Mięso przepłucz pod bieżącą wodą, a warzywa korzeniowe obierz. Do dużego garnka wlej wodę i włóż kurczaka, żeberka, marchewkę oraz pietruszkę pokrojoną w półplasterki, a także seler i por. Gotuj na spokojnym ogniu przez około godzinę.
Ziemniaki obierz, pokrój w kostkę i dorzuć do gotującego się bulionu.
Szczaw starannie opłucz w zimnej, bieżącej wodzie. Odetnij twardsze końcówki, a liście drobno posiekaj. Wrzuć szczaw do zupy i gotuj chwilę. Następnie wyjmij mięso, oddziel je od kości i pokrój na mniejsze kawałki. Włóż mięso z powrotem do garnka.
Kiedy ziemniaki będą miękkie, dopraw zupę do smaku: możesz podbić kwaskowość sokiem z cytryny albo ją zabielić i delikatnie zagęścić śmietaną wymieszaną z mąką oraz odrobiną bulionu.
Gotową zupę szczawiową podawaj z jajkiem ugotowanym na twardo.