Wiele osób pije kawę źle. Jeden szczegół może szkodzić zdrowiu
„Kawa z mlekiem nie ma sensu, bo traci swoje działanie”. „Właśnie z mlekiem jest lepsza, bo łagodzi żołądek”. Dwie sprzeczne rady — a prawda może Cię zaskoczyć. Która z nich naprawdę ma rację?
- Kawa z mlekiem: fakty kontra mity zdrowotne
- Jak szybko działa kofeina z kawy
- Jak pić kawę, by nie szkodziła zdrowiu
Kawa z mlekiem: fakty kontra mity zdrowotne
Kawa z mlekiem od lat rozpala dyskusje. Zwolennicy czarnej, pitej bez dodatków, często patrzą na dolewanie mleka czy śmietanki z przymrużeniem oka — i potrafią zapytać wprost: „jak można tak psuć kawę?”.
Gdyby chodziło wyłącznie o walory smakowe, sprawa byłaby prosta: każdy lubi inaczej. Problem w tym, że w tle pojawiają się też wyniki badań analizujących, jak kawa z mlekiem wpływa na organizm — i to właśnie one są często przywoływane jako argument, by jednak wybierać czarną.
Warto więc spokojnie uporządkować fakty: co rzeczywiście wynika z nauki, a co jest tylko chwytliwym hasłem z nagłówków, które nie zawsze ma mocne potwierdzenie w badaniach.
Jak szybko działa kofeina z kawy
Kofeina to związek o wyraźnym działaniu pobudzającym. To właśnie dzięki niej kawa jest tak chętnie wybierana każdego dnia. Co ciekawe, nawet 90% kofeiny wchłania się już w żołądku, a cały proces rusza bardzo szybko — zwykle po 5–8 minutach od wypicia. Około 40 minut później można przyjąć, że wchłanianie osiąga swój maksymalny poziom.
Gdy pijemy czarną kawę bez żadnych dodatków, żołądek zazwyczaj wchłania kofeinę szybciej niż w przypadku napoju z cukrem, mlekiem czy dodatkiem tłuszczu. Jednocześnie badania wskazują, że różnice między kawą z mlekiem a czarną nie są na tyle duże, by mówić o wyraźnie silniejszym lub słabszym efekcie pobudzenia.
Najbardziej zaskakujące jest to, że mocniejszy „kop” po czarnej kawie może wynikać nie tylko z kofeiny, ale też z tego… jak smakuje. Mleko łagodzi gorycz, przez co słabiej pobudzany jest receptor smaku gorzkiego, a jego stymulacja również może wiązać się z odczuwalnym pobudzeniem. W 1997 roku wykazano, że po czarnej kawie OUN (ośrodkowy układ nerwowy) był bardziej aktywny, mimo że we krwi nie odnotowano różnic w stężeniu kofeiny.
Jak pić kawę, by nie szkodziła zdrowiu
Na początek: nie pij jej w bardzo wysokiej temperaturze. WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) zwraca uwagę, że regularne spożywanie napojów i potraw gorętszych niż 60°C może zwiększać ryzyko nowotworu nawet o 90% — szczególnie chodzi o raka przełyku. Warto to mocno doprecyzować: nie jest to „problem kawy”, tylko ogólnie gorących płynów i dań, takich jak woda, herbata, zupy, kawa, mleko czy kakao. Prosty trik? Dolej do kawy zimnego mleka — temperatura spada, a razem z nią ryzyko związane z piciem zbyt gorących napojów.
Ogranicz kawę o wysokiej kaloryczności, jeśli masz gorsze wyniki krwi, zwłaszcza w lipidogramie. Gdy dorzucisz bitą śmietanę, syrop, cukier i mleko, napój zaczyna przypominać deser, a nie klasyczną kawę „na pobudzenie”. Sama czarna kawa ma 0 kcal, ale dodatki potrafią podbić kaloryczność nawet powyżej 300 kcal — czyli do poziomu pełnoprawnego posiłku. Jeśli do tego dominują składniki odzwierzęce, taka wersja kawy raczej nie będzie sprzyjać poprawie wyników badań.
Tłustą kawę lepiej odpuścić, jeśli zależy ci na redukcji masy ciała. Zasada jest podobna jak wyżej: napój z dużą ilością dodatków łatwo „przemyca” sporo kilokalorii, często bez świadomości, ile faktycznie wypijasz. Dla porównania: jedna łyżka cukru to ok. 20 kcal, a 100 ml mleka 3,2% ma ok. 65 kcal — każdy kolejny dodatek podnosi więc wartość energetyczną kawy.
Źródła:
- Hillyard S. i współautorzy: Czy dodatek mleka do herbaty może opóźniać opróżnianie żołądka? British Journal of Anaesthesia 2014
- Quinlan P. i współautorzy: Wpływ picia gorącej herbaty, kawy i wody na reakcje fizjologiczne oraz nastrój: znaczenie kofeiny, nawodnienia i rodzaju napoju. Psychopharmacology 1997
- Wpływ spożywania kawy na organizm człowieka. Żukiewicz-Sobczak W., Krasowska E., Sobczak P., Horoch A., Wojtyła A., Piątek J. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2012, Tom 18, Nr 1, 71-76
- (Nie)zdrowe zestawienia produktów. Współczesna dietetyka. 03/2016. Adrianna Frelich.